كازرون ايجاد آب‌انبارى كردم كه عابرين و مترددين در عبور و مرور از بىآبى سختى نكشند . » غير از اين اعمال و آثار كه شرح آن به قلم خود آن مرحوم منظور گرديد ، نظام السلطنه به شرحى كه گفتم ، چون مردى با ذوق و ادب‌پرور بود به تأليف و ترجمه و نشر كتب و تشويق شعرا و اهل فضل نيز توجه داشتند . چنان‌كه از شعرا و گويندگانى مثل مرحوم اديب الممالك و مرحوم ميرزا محمد حسين فروغى ذكاء الملك اصفهانى و فرصت الدوله شيرازى و ميرزا محمد تقى شوريده و يك عده ديگر از شعراى شيراز ، او را مدح گفته و مورد توجه و التفاتات او بودند و از اين ميان ميرزاى فرصت به امر نظام السلطنه كتاب نفيس آثار عجم را جمع و تأليف نموده و به دستور نظام السلطنه در حكومت اول او در 1311 براى اتمام آن در فارس سفرهاى مخصوص كرده و نقشه‌ها جهت زينت كتاب برداشته و در 1325 در تهران ايضا به تشويق آن مرحوم ، جلد دوم مقالات سياسى خود را به چاپ رسانده است . بار اولى كه نظام السلطنه به ايالت فارس منصوب شده بود يعنى در 1311 قمرى مشاراليه يكى از تحصيل‌كردگان سابق مدرسه دار الفنون تهران را كه انگليسى مىدانست و محمد بن ابراهيم نام داشت ، مأمور كرد كه كتاب معروف لرد كرزن به نام ايران و موضوع ايران را كه قريب به دو سال قبل منتشر شده بود ، به فارسى ترجمه كند . اين محمد بن ابراهيم ، كه بدبختانه نگارنده از احوال او نتوانست اطلاعى به دست بياورد ، كتاب مزبور را ظاهرا به تمامه ترجمه كرده است . يك قسمت از دو فصل اول از ترجمه جلد دوم آن در تصرف نگارنده است ، ولى در جاى ديگر نشانى از اين ترجمه كه اگر تمام آن به دست آيد و منتشر شود بسيار مفيد خواهد بود ، در حال حاضر به دست نيامد . از اين گذشته نگارنده وقتى چند جزوه از يكى از كتب رجال عربى را ديدم كه به دستور نظام السلطنه به چاپ داده شده و شايد به علت فوت آن مرحوم ناتمام مانده بود ولى از امروز درست يادم نيست كه چه كتابى بود و مآل آن به كجا كشيد . نظام السلطنه خود نيز مردى منشى و مؤلف بود و چنان‌كه ملاحظه شد رساله يا كتابى داشته است به نام سقطات مورخين كه بدبختانه هرچه نگارنده تفحص كرد اثرى از آن نتوانست به دست آورد البته اين رساله يا كتاب اگر به دست آيد بسيار نفيس خواهد بود چه مضمون آن شرح مطالبى است كه مورخين عمدا يا سهوا از ذكر آنها خوددارى كرده بوده‌اند و نظام السلطنه آنها را يادداشت نموده بوده است . از قرارى كه نگارنده شنيده‌ام ، علاوه بر همين ، نوشته يا كتاب مفصل ديگرى از مرحوم نظام السلطنه در شرح خود و اوضاع زمان هم‌اكنون در تصرف ورثه مرحوم